آموزش و پرورش البرز؛ از بحران کمبود ۲۰۰ مدرسه تا مهاجرپذیری بی‌مثال
۴۵ نفر در یک کلاس، چگونه می‌توان به عدالت آموزشی رسید؟
خانی نژاد- الگوی زمان؛ کل آموزش و پرورش استان البرز با اعلام اینکه نسبت دانش‌آموز به معلم در این استان به ۳۱ به ۱ رسیده و کلاس‌ها تا ۴۵ نفر جمعیت دارند، از نیاز فوری به ساخت ۲۰۰ مدرسه جدید خبر داد. استانی که سالانه ۳ تا ۵ درصد به جمعیت دانش‌آموزی آن افزوده می‌شود و مقصد اصلی مهاجران از سراسر کشور است، اما اعتبارات آن در سطح یک استان کوچک محاسبه می‌شود. گزارش پیش‌رو، به واکاوی این بحران خاموش و راهکارهای برون‌رفت از آن می‌پردازد.
فرزاد شعبانی؛ در نشست خبری روز پنج شنبه 5 مردادماه 1405، با اشاره به وضعیت بحرانی این استان در حوزه آموزش، از آمارهای هشداردهنده‌ای پرده برداشت سرانه فضای آموزشی که کمتر از ۲ مترمربع است.
او تأکید کرد که استان البرز، علاوه بر کمبود فضای آموزشی، با پدیده‌ی مهاجرت گسترده از تهران و سایر استان‌ها مواجه است که سالانه ۳ تا ۵ درصد به جمعیت دانش‌آموزی اضافه می‌کند. همچنین، در حوزه دانش‌آموزان اتباع خارجی، 35 هزار و 500 نفر برای ساماندهی مراجعه کرده‌اند، اما تعدادی از آنها همچنان در وضعیت بلاتکلیفی به سر می‌برند.
استان البرز به دلیل همجواری با تهران، هزینه‌های پایین‌تر زندگی و دسترسی به امکانات، به مقصد اصلی مهاجران از سراسر کشور تبدیل شده است. اما بر اساس گزارش‌ها، سرانه‌های آموزشی این استان همچون یک استان کوچک محاسبه می‌شود، در حالی که جمعیت آن از بسیاری از استان‌های بزرگ بیشتر است.
در سال های اخیر، با رشد ساخت‌وسازهای مسکن مهر و شهرک‌های جدید در فردیس، کمالشهر و محمدشهر، جمعیت این مناطق چندین برابر شده، اما فضای آموزشی متناسب با آن ساخته نشده است. نتیجه آن کلاس‌های ۴۵ نفره و مدارس دو شیفته.
هم‌زمان با افزایش جمعیت دانش‌آموزی، شمار قابل‌توجهی از معلمان به سن بازنشستگی می‌رسند. جذب نیروی جدید نیز با محدودیت‌های بودجه‌ای و فرآیندهای اداری طولانی مواجه است.
در این نشست، به چند سؤال کلیدی پاسخ داده نشدازجمله آن که برنامه‌ی فوری برای ساخت ۲۰۰ مدرسه چیست؟
با توجه به اینکه سالانه حداکثر ۲۴ مدرسه ساخته می‌شود، تکمیل این نیاز بیش از ۸ سال زمان خواهد برد. آیا برنامه‌ای برای تسریع این فرآیند وجود دارد؟
تکلیف دانش‌آموزان اتباع بلاتکلیف چه می‌شود؟ با وجود تأکید بر پوشش کامل تحصیلی، چرا هنوز تعدادی از این دانش‌آموزان ثبت‌نام نشده‌اند؟ آیا موانع اداری یا عدم اطلاع‌رسانی عامل اصلی است؟
سهم خیرین مدرسه‌ساز چقدر است؟ با وجود ظرفیت بالای خیرین در استان البرز، چه تعداد مدرسه توسط خیرین ساخته شده و برنامه‌ی جذب مشارکت‌های جدید چیست؟
مدیرکل آموزش و پرورش البرز، مسیر را روشن می‌بیند و بر تلاش برای کاهش تراکم و بهبود شرایط تأکید دارد. اما واقعیت تلخ این است که با نرخ فعلی مهاجرت و ساخت‌وساز، مشکل کمبود فضا و نیروی انسانی، هر سال حادتر خواهد شد.
اختصاص سرانه‌های ویژه و اضافه به البرز (به دلیل مهاجرپذیری) دولت، سازمان برنامه و بودجه، تسریع در ساخت ۲۰۰ مدرسه با مشارکت خیرین و بخش خصوصی سازمان نوسازی مدارس، استانداری، جذب فوری نیروی انسانی و اصلاح فرآیندهای اداری وزارت آموزش و پرورش واقعیت غیرقابل‌انکار این است، البرز دیگر یک استان معمولی نیست؛ این استان، مقصد اصلی مهاجران از سراسر کشور است و معضلات آن، بخشی از مسائل کلان ملی محسوب می‌شود. اگر دولت نگاه ویژه‌ای به این استان نداشته باشد، نه تنها کیفیت آموزشی، بلکه سایر خدمات شهری نیز با فروپاشی مواجه خواهد شد.
